MUSEUM JOODSE SCHOOLTJE
JOODSE
SCHOOLTJE

 

De restauratie van het gebedenboek van Eva Denneboom- Nathans. 


In museum Het Joodse Schooltje in Leek werd op vrijdag 27 november het gerestaureerde gebedenboek / Sidoer  van Eva Denneboom-Nathans door de restaurateur Henk Linde overgedragen aan bestuursleden van de Samuel Levie Stichting. Met gemeenschappelijke inspanning van de Samuel Levie Stichting, de restaurateur Henk Linde en de financiële bijdrage van de Rotary Club Roden-Leek kon het gebedenboek worden gerestaureerd.

De dag van de presentatie van het gebedenboek, vrijdag 27 november, werd niet zomaar gekozen. 
Op deze dag is het dit jaar 78 jaar geleden dat op vrijdag 27 november 1942, op sjabbat om 12 uur ‘s nachts de grootste groep Joodse inwoners van Leek werd opgepakt en in het gemeentehuis in Leek gevangen werd gezet. Waarna zij werden doorgevoerd via Westerbork naar de concentratiekampen.

Een SIDOER is het gebedenboek voor weekdagen en sjabbat. Sidoer betekent “ordening”, wat meteen het belang aangeeft van het boek, namelijk presentatie van de gebeden en liturgische gedichten in de juiste volgorde. 
Het bijzondere aan dit gebedenboek is dat Eva in de binnenkant van haar gebedenboek de namen van de vermoorde familieleden heeft geschreven. Zijzelf en haar twee dochters Selma en Hertha hebben de oorlog in de onderduik overleefd.

In de marmeren gedenkstenen aan de zijmuur van het Joodse Schooltje zijn de namen gegraveerd van Eva Denneboom-Nathans man Herman Denneboom, haar oudste dochter Ducie Denneboom en schoonzoon Leo van Essen, zwager Abraham Denneboom en schoonvader Hartog Denneboom. 
Zij gingen op transport naar Auschwitz en Bergen-Belsen en werden in de kampen vermoord. Er is geen graf, slechts deze plek voor de dochters van Eva, Selma en Hertha, om hen te gedenken. 

Selma en Hertha, behoorden tot de laatste kinderen die in 1940 les kregen in het Joodse Schooltje. Zij zijn in september 1942 in Zeist ondergedoken, samen met hun moeder Eva. Als één van de weinigen van de familie Denneboom-Nathans hebben zij de oorlog overleefd. Vierendertig directe familieleden zijn weggevoerd en vermoord.
Nadat de Joodse inwoners waren weggevoerd werden al hun bezittingen in beslag genomen en hun persoonlijke zaken vernietigd. Er bestaan vrijwel geen foto's of andere persoonlijke documenten meer van deze families.
Tegenwoordig heet Selma, Shula Navon-Denneboom en Hertha, Zvia Caspi-Denneboom. Zij wonen al meer dan 65 jaar in Israël.  Eva Denneboom-Nathans overleed in Haifa in 1975.
De informatie en documentatie die Selma en Hertha konden geven vormen een belangrijke bron voor het museum het Joodse Schooltje in Leek. Eva Denneboom-Nathans overleed in Haifa in 1975.


De restauratie.


De Sidoer ( Joods gebedenboek) van Eva Denneboom-Nathans was in zo’n erbarmelijke staat, dat het niet meer kon worden getoond en niet alleen de dochters van Eva, Hertha en Selma Denneboom, wilden graag dat het boek gerestaureerd werd. De Samuel Levie Stichting benaderde Rotary Club Roden-Leek en die bekostigde de restauratie. Er werd gezocht naar een ervaren restaurateur en deze werd gevonden in de persoon van Henk Linde. Vanwege het rijk aanwezige plakband, forse papierschade en het willen behouden van de authenticiteit werd gekozen voor een kleine conserverende behandeling. Henk Linde herstelde de bandrug, verbond opnieuw de platten met het boekblok en behandelde het leer met een cellulosemiddel. Dit middel is licht filmvormend en daardoor beschermend . 


Deze Sidoer kan worden bezichtigd als het museum (hopelijk) weer open kan gaan op 1 februari 2021. 

 

 

 

 

Herdenking Kristalnacht 9 november 2020.

 

In de nacht van 9 op 10 november 1938 werden in Nazi-Duitsland Joodse eigendommen vernield.

Het werd de Kristalnacht genoemd vanwege de achter gelaten scherven van kapotte winkel- en synagoge ruiten. 

De door de Nazi’s georganiseerde pogrom zorgde ervoor dat er in heel Duitsland Joden werden belaagd en opgepakt. Joodse synagoges, winkels en bedrijven, ziekenhuizen, en begraafplaatsen werden vernield.
Ongeveer 1400 synagoges werden in brand gestoken en gesloopt. Het was de brandweer verboden te blussen.

In de periode tussen 7 en 13 november 1938 verloren naar schatting 400 Joodse burgers het leven.
Op 10 november werden ongeveer 30.000 Joodse mannen in concentratiekampen opgesloten.

 

 

Op zaterdag  12 september 2020 vond de Open Monumentendag in de gemeente Westerkwartier plaats.


Het thema  was “LEERMONUMENTEN “ en dit jaar kreeg  “Het Joodse Schooltje “ bijzondere aandacht op deze Open Monumentendag. 
In 2020 herdenken we dat het 75 jaar geleden is dat de Tweede Wereldoorlog werd beëindigd. 
Door de uitbraak van de Covid-19 pandemie in het voorjaar werden alle geplande herdenkingen bij het Joodse Schooltje afgelast.
Met deze extra aandacht voor het Joodse Schooltje op de Open Monumentendag werd het feit dat Nederland 75 jaar geleden werd bevrijd alsnog herdacht.  

Elk jaar deelt de Stichting OMD (Open Monumentendag)  Westerkwartier de steunpilaar uit. Mensen en/of organisaties die zich verdienstelijk hebben gemaakt voor de monumenten in het Westerkwartier maken jaarlijks kans op deze prijs. 

Dit jaar viel de Samuel Levie Stichting, oftewel Museum het Joodse Schooltje de prijs ten deel.
De oorkonde werd uitgereikt aan de Samuel Levie Stichting te Leek vanwege hun voortdurende inzet voor het Joodse Schooltje en het levendig houden van de nagedachtenis aan de Tweede Wereldoorlog weggevoerde Joodse inwoners van het Westerkwartier. 


"De Steunpilaar" werd uitgereikt aan Fenna van der Zwaag (SLS) door de wethouder van de gemeente Westerkwartier, Hielke Westra, en Arnold Bloem, voorzitter van Stichting Open Monumentendag Westerkwartier.

 

====================================================================================================================

 

Op maandag ochtend 4 mei 2020 zijn kransen gelegd bij het Monument op de Dam in Leek en bij het Joodse Schooltje in Leek.

Deze werden gelegd door een beperkt aantal vertegenwoordigers van de gemeente Westerkwartier, de scholen, het Comité 4 en 5 mei en de Samuel Levie Stichting. 

Door de beperkingen met betrekking tot de Covid-19 pandemie heeft er geen uitgebreide herdenking plaatsgevonden bij het Joodse  Schooltje in Leek op 4 mei 2020.   

 

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

 

 

 

 

Holocaustmonument LEVENSLICHT

Afgelopen januari was het vijfenzeventig jaar geleden dat concentratie- en vernietigingskamp Auschwitz werd bevrijd. Over de hele wereld werd daar bij stilgestaan. Om ook stil te staan bij de Holocaustslachtoffers uit de gemeente Westerkwartier, was van 24 januari t/m 2 februari het Holocaustmonument Levenslicht te zien in de locatie Leek van de gemeente Westerkwartier. Het monument heeft deel uit gemaakt van een landelijk project van het Nationaal Comité 4 en 5 mei waaraan meer dan 150 Nederlandse gemeenten deelnamen. Zo stond Nederland gezamenlijk stil bij de verschrikkingen van de Holocaust.

Onthulling
Op vrijdag 24 januari werd het kunstwerk Levenslicht onthuld in het gemeentehuis, locatie Leek van de gemeente Westerkwartier, Tolberterstraat 66. Tijdens deze bijeenkomst  sprak burgemeester Van der Tuuk en ging Martin de Boer, bestuurslid van Museum Het Joodse Schooltje Leek in op de geschiedenis van de Joden in het Westerkwartier. Kinderdichter Tom Withaar droeg een gedicht voor tijdens de bijeenkomst. Daarna werden alle namen van de vermoorde Joodse inwoners van het Westerkwartier opgelezen door de vrijwilligers van Het Joodse Schooltje Leek.